Zelfstandige zonder personeel

In toenemende mate zien we zelfstandigen zonder personeel aan het werk. In 2016 is op dit terrein veel veranderd. De Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) is vervangen door de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA).

Een zelfstandige is eigen ondernemer en dient daarom ondernemingsrisico te dragen. Dit is een andere positie dan de werknemer in loondienst. Soms is het onderscheid tussen deze beiden niet zo duidelijk. De zelfstandige was vroeger werknemer en voert nu als zelfstandige alleen opdrachten uit voor zijn oud werkgever. Dan zal al snel de belastingdienst constateren dat de zelfstandige niet echt zelfstandig is maar beschouwd moet worden als een werknemer waarvoor werknemerspremies/loonheffing moeten worden afgedragen aan de belastingdienst.

Vanaf 1 mei 2016 dient gewerkt te worden met een overeenkomst tussen de opdrachtgever en de zelfstandige zonder personeel, de opdrachtnemer. Hierin worden net zoals in een arbeidsovereenkomst de afspraken tussen de opdrachtgever en opdrachtnemer vastgelegd. Het is van belang om goed op enkele zaken te letten:
1. Moet de opdrachtnemer de opdracht zelf uitvoeren of mag hij de hulp van anderen inschakelen?
2. Heeft de opdrachtnemer meer dan 2 opdrachtgevers en verricht de opdrachtnemer acquisitie om nieuwe opdrachten te verkrijgen?
3. Is de betaling door de opdrachtgever de grootste inkomstenbron voor de opdrachtnemer?

Is eenmaal een overeenkomst gesloten, dan blijft het van belang om te bedenken dat dit geen absolute zekerheid geeft. Indien de belastingdienst constateert dat de opdrachtnemer feitelijk niet conform de overeenkomst werkt of gewerkt heeft, kan achteraf toch nog aangenomen worden dat gewerkt was op basis van een dienstverband en kan de belastingdienst toch nog een aanslag loonheffing opleggen bij de opdrachtgever. Het is voor een opdrachtgever raadzaam om alert te blijven.

Gedurende de opdracht kunnen de omstandigheden wijzigen. Dat kan een moment zijn om de overeenkomst nog eens tegen het licht te houden.

Dat een opdrachtnemer facturen met btw verzendt, zegt niet alles. Er is een uitspraak bekend waarin de opdrachtnemer zich gedurende 16 jaar gepresenteerd had als zelfstandige maar achteraf toch een arbeidsrelatie werd aangenomen. De opdrachtnemer had de sleutel van het pand, gebruikte visitekaartjes van de onderneming, werkte alleen voor deze ondernemer, mocht de betalingen voor de ondernemer doen, personeel diende verantwoordelijkheid af te dragen aan de opdrachtnemer, de opdrachtnemer ging mee naar personeelsuitjes. De feitelijke gang van zaken voor deze opdrachtnemer was exact hetzelfde als voor de medewerkers in loondienst.